Phương pháp M-Contask do TS. Trần Thị Thanh Mai thúc đẩy phát triển và ứng dụng tại hệ thống Thanhmaihsk đang mở ra hướng tiếp cận mới cho người Việt học tiếng Trung. M-Contask góp phần xây dựng phương thức dạy và học ngôn ngữ phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động cần những nhân sự có thể ứng dụng ngôn ngữ trực tiếp phục vụ công việc và có khả năng tiếp tục tự học ngôn ngữ trong môi trường thực tiễn.
TS. Trần Thị Thanh Mai – Nhà sáng lập Tổ chức Giáo dục TMEDU, Hệ thống đào tạo tiếng Trung Thanhmaihsk
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng tiếng Trung tăng mạnh ở các ngành logistics, thương mại điện tử, du lịch hay xuất nhập khẩu, thực tế lại cho thấy vẫn còn thiếu nhiều nhân sự thành thạo tiếng Trung và có thể ứng dụng tiếng Trung vào môi trường công việc thực tiễn. Thực tế cho thấy, nhiều bạn có thành tích học tập cao nhưng chưa chắc đã nói viết thành thạo.
Đi tìm lời giải cho khoảng cách giữa “học” và “dùng” ấy là hành trình hơn hai mươi năm của TS. Trần Thị Thanh Mai – Nhà sáng lập Tổ chức Giáo dục TMEDU, Hệ thống đào tạo tiếng Trung Thanhmaihsk, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã – người dành trọn vẹn sự nghiệp của mình cho việc nghiên cứu và đổi mới phương pháp đào tạo Hán ngữ.
Trong buổi làm việc với VOVedu, chúng tôi đã có buổi trò chuyện với TS. Trần Thị Thanh Mai về phương pháp M-Contask và hành trình tạo nên sự thay đổi.
Trong bức tranh thị trường hiện nay, lao động sử dụng được tiếng Trung đang trở thành nguồn nhân lực quan trọng của nhiều ngành kinh tế, đặc biệt là những ngành có FDI cao. Nhưng điều đáng nói hơn là khoảng cách giữa năng lực học và năng lực sử dụng của người Việt. Theo Chị, đâu là “nút thắt” mà hệ thống đào tạo hiện tại vẫn chưa chạm tới?
TS. Trần Thị Thanh Mai: Tôi nghĩ rằng, “nút thắt” lớn nhất nằm ở triết lý giảng dạy. Hầu hết các đơn vị đào tạo vẫn đang theo hướng giảng dạy cũ, học sinh học để “thi” chứ không phải học để “dùng”. Nên như bạn nói, nhiều người thành tích học tập cao nhưng chưa chắc đã ứng dụng được kỹ năng sử dụng tiếng Trung phục vụ công việc và cuộc sống.
Việc người học không dùng được kiến thức đã học phục vụ công việc là bởi vì việc dạy chưa hoàn thiện được quá trình từ tiếp thu kiến thức thông qua luyện tập để hình thành kỹ năng sử dụng ngôn ngữ. Đồng thời, việc đánh giá kết quả dạy và học vẫn đang dừng lại ở giai đoạn đa phần chỉ đánh giá được học sinh tiếp thu được kiến thức hay không, chứ chưa đánh giá được học sinh có kỹ năng sử dụng kiến thức đó vào phục vụ công việc và cuộc sống hay không. Nên tôi cho rằng, đó không phải lỗi của người học, mà là do phương pháp chưa thực sự phù hợp. Người Việt Nam rất thông minh và hiếu học, chỉ cần định hướng đúng, mục tiêu học tập rõ ràng, giáo trình và phương pháp phù hợp thì có thể học một biết mười, học được hành ngay và có khả năng không ngừng tự học.
TS. Trần Thị Thanh Mai tại sự kiện ra mắt Tập san khoa học Viện Bác Nhã – Nghiên cứu dạy – học tiếng Trung Quốc tại Việt Nam
Một hành trình học thuật kéo dài từ Hà Nội đến Thượng Hải và Vũ Hán, cùng hơn hai thập kỷ giảng dạy ngôn ngữ – những trải nghiệm đó đã khiến Chị thay đổi cách nhìn về việc dạy và học ngôn ngữ như thế nào?
TS. Trần Thị Thanh Mai: Đối với tôi học tập là một quá trình không ngừng nghỉ, từ những ngày đầu bập bõm học tiếng Trung đến những lúc trải nghiệm qua các môi trường học tập và vị trí công việc khác nhau, tôi luôn nhận thấy việc học ngôn ngữ luôn cần được định hướng bởi mục tiêu và động cơ học tập. Lý thuyết về tâm lý học, ngôn ngữ học và giáo dục học cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình nghiên cứu để tìm ra triết lý giảng dạy sao cho hiệu quả nhất. Tiếng Trung cũng như mọi ngôn ngữ khác, khi người dạy và người học biết rõ quá trình dạy và học đều nhằm mục đích hướng tới công năng sử dụng thì mọi hoạt động dạy và học đều được điều chỉnh để đạt được mục đích đó.
Bởi vậy, thay đổi phương pháp giảng dạy là giải pháp bắt buộc để định hướng đúng người dạy và người học đạt được mục tiêu đào tạo. Đó cũng là lý do tôi lựa chọn nghiên cứu về phương pháp giảng dạy tiếng Trung như ngôn ngữ thứ hai làm một trong ba lý thuyết trụ cột làm nền tảng lập luận cho luận án tiến sĩ của tôi “Nghiên cứu về biên soạn giáo trình tiếng Trung thương mại dành cho sinh viên Việt Nam”. Phương pháp giảng dạy M-Contask được tham khảo, nghiên cứu chuyên sâu và đưa vào áp dụng trong hệ thống tiếng Trung Thanhmaihsk cũng bắt đầu từ giai đoạn làm luận án tiến sĩ này (2012).
Nếu phải tóm gọn sức mạnh của M-Contask trong một từ khoá, theo chị yếu tố nào khiến phương pháp này tạo ra sự thành công rõ rệt cho hơn 150.000 học viên Thanhmaihsk trong hơn một thập kỷ qua?
TS. Trần Thị Thanh Mai: Nếu chỉ có một từ khoá để nói về hiệu quả của phương pháp M-Contask, tôi tin đó là khả năng giúp người học “học được, hành ngay”. M-Contask không chỉ là một phương pháp giảng dạy, mà là lời giải cho bài toán lớn nhất của đào tạo tiếng Trung ngắn hạn: làm sao để người học biến kiến thức ngôn ngữ của thầy cô thành kỹ năng sử dụng ngôn ngữ của bản thân ngay sau buổi học.
Phương pháp M-Contask học theo nhiệm vụ giúp học viên “học được, hành ngay”
Phương pháp này được xây dựng trên ba trụ cột: học theo nhiệm vụ, học theo nội dung chủ đề và học trong môi trường tiệm cận ngôn ngữ đích. Người học tiếp thu kiến thức mới (từ, ngữ…) ngay trong quá trình sử dụng kiến thức đó để thực hiện một nhiệm vụ ngôn ngữ theo chủ đề (giao tiếp, thuyết trình, viết thư, đàm phán…). Sau đó người học tiếp tục tham gia các hoạt động luyện tập trên lớp trong môi trường tiếng Trung gần như sát thực với thực tiễn, sẽ nhanh chóng hình thành kỹ năng sử dụng tiếng Trung ngay tại lớp một cách rất tự nhiên.
Đây chỉ là những ghi chú hết sức ngắn gọn và dễ hiểu để bất cứ ai cũng có thể áp dụng phương pháp giảng dạy này cho tất cả các lớp học ngôn ngữ, đặc biệt là các lớp ngôn ngữ kết hợp với chuyên ngành. Nên tôi rất mong phương pháp học tập này được lan tỏa rộng rãi đến tất cả người dạy và người học ngôn ngữ nói chung trên cả nước. Chúng tôi liên tục tổ chức các lớp tập huấn miễn phí và rất hoan nghênh sự tham gia của những người dạy, những người đam mê và nghiên cứu ngôn ngữ.
Tại hệ thống đào tạo tiếng Trung Thanhmaihsk, M-Contask là khung xương sống trong toàn bộ hoạt động đào tạo. Nhờ phương pháp này, hơn 150.000 người học của chúng tôi không chỉ cải thiện điểm số mà quan trọng hơn là sử dụng được tiếng Trung trong thực tiễn.
Điều đó cũng giúp Thanhmaihsk có được thành tích vào năm 2015, khi Đại học Thượng Hải – một trong những trường đại học tổng hợp lâu đời và uy tín hàng đầu Trung Quốc sẵn sàng đón nhận học sinh của chúng tôi đạt trình độ HSK4 tham gia vào chương trình đào tạo Đại học chính quy của nhà trường.
TS. Trần Thị Thanh Mai (bên phải) nhận quà lưu niệm của ĐH Thượng Hải nhân 10 năm hợp tác (2015-2025)
Những kết quả ấy củng cố niềm tin rằng chúng tôi đang đi đúng hướng. Triết lý “học được – hành ngay” là điều Thanhmaihsk và Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã kiên trì theo đuổi: biến kiến thức thành kỹ năng, và kỹ năng tạo lập thành giá trị. Tôi tin rằng trong một thị trường lao động cạnh tranh, cách tiếp cận này sẽ sớm trở thành một chuẩn mực bắt buộc chứ không còn là lựa chọn.
Môi trường dạy và học tiếng Trung bài bản tại Thanhmaihsk
Xin chân thành cảm ơn chị về buổi phỏng vấn này!
VOVedu thực hiện
