Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình đào tạo báo chí – truyền thông, từ lớp học đến thực hành. Công nghệ giúp tăng tốc sản xuất nội dung, mở rộng tư duy sáng tạo, nhưng con người vẫn là yếu tố cốt lõi của nghề báo.
“Trợ lý số” trong phòng thực hành
Tại các phòng thực hành của Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình I, không khí học tập luôn sôi động với những giờ sản xuất tin, bài, chương trình phát thanh – truyền hình. Bên cạnh các phần mềm truyền thống, sự xuất hiện của các công cụ trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi rõ nét cách thức học tập của sinh viên.
Từ gợi ý đề tài, đặt tiêu đề, xây dựng kịch bản đến xử lý âm thanh, hình ảnh, AI đang trở thành “trợ lý số” đắc lực, giúp rút ngắn thời gian sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này đặc biệt phù hợp với chương trình đào tạo nghề khi thời lượng thực hành chiếm tới 60-70% (tương đương hơn 2.000 giờ trong 2-2,5 năm học), đòi hỏi sinh viên phải liên tục thực hành và hoàn thiện kỹ năng.
Giảng viên chủ động đổi mới với AI
Không chỉ sinh viên, đội ngũ giảng viên cũng đang tích cực ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Giảng viên Hải Hân (Khoa Báo chí, Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình II) cho biết: “Việc ứng dụng các công cụ AI giúp tôi có thêm nhiều góc tiếp cận khi xây dựng bài giảng, từ đó mang lại cho sinh viên cái nhìn đa chiều, phong phú hơn về các nội dung mới. AI cũng hỗ trợ cập nhật kiến thức thường xuyên, giúp bài giảng trở nên hấp dẫn, thiết thực và được người học đánh giá cao, đặc biệt là trong các giờ thực hành.”
Ở góc độ triển khai cụ thể, việc tích hợp AI được mở rộng với nhiều công cụ và mục đích sử dụng khác nhau. Giảng viên Nguyễn Lê Anh (Khoa Tin học và Công nghệ Truyền hình, Trường Cao đẳng Truyền hình) nhấn mạnh tính đa dạng của công cụ: “Chúng tôi sử dụng nhiều công cụ AI như ChatGPT, Gemini, Canva AI để soạn bài và xây dựng nội dung; đồng thời ứng dụng Kaiber, Sora, HeyGen để tạo video hướng dẫn. Những công cụ này giúp tiết kiệm thời gian, cung cấp nhiều gợi ý nhanh và tạo ra các ví dụ trực quan, dễ hiểu.”
Theo cô, sinh viên có phản hồi tích cực khi tiếp cận công nghệ mới: “Phần lớn sinh viên đánh giá cao tính tiện lợi và khả năng hỗ trợ của AI trong học tập. Tuy nhiên, các em cũng cần nhận thức rõ rằng thông tin từ AI phải được kiểm chứng và không nên phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ này.”
VOVedu ký kết hợp tác chiến lược với Tekmind và YESI, thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) tại Hội thảo ngày 24/6/ 2025 ở 58 Quán Sứ, Hà Nội.
Đào tạo theo hướng chiến lược: AI là kỹ năng cốt lõi
Ở góc độ quản lý, TS. Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình I khẳng định việc ứng dụng AI đang được triển khai bài bản, có định hướng lâu dài: “Nhà trường xác định đẩy mạnh ứng dụng AI theo hướng chiến lược, có hệ thống và gắn với thực tiễn. Chúng tôi triển khai mô hình ứng dụng AI thực chiến, đồng thời tận dụng lợi thế từ hệ sinh thái của Đài Tiếng nói Việt Nam để nâng cao chất lượng đào tạo.”
Theo ông, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc trong đào tạo: “AI không chỉ là nội dung học mà phải trở thành kỹ năng nghề cốt lõi. Chúng tôi hướng tới đưa AI thành công cụ bắt buộc trong đào tạo báo chí – truyền thông, đồng thời từng bước chuyển đổi từ đào tạo truyền thống sang đào tạo báo chí số.”
Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu đối với sinh viên trong bối cảnh mới: “Sinh viên tốt nghiệp phải biết sử dụng AI để sản xuất nội dung, biết kiểm chứng thông tin, có tư duy làm chủ công nghệ và không lệ thuộc vào công nghệ.”
Hội thảo “Trí tuệ nhân tạo trong học đường” do Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình I tổ chức (2/7/2025) góp phần định hình cách tiếp cận mới trong giáo dục.
Sinh viên làm chủ công nghệ từ sớm
Tiếp cận AI ngay trong quá trình học, sinh viên báo chí đang dần hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ như một lợi thế nghề nghiệp.
Sinh viên Phương Trinh (lớp 24BC2, Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình II) chia sẻ: “Em thường sử dụng các công cụ như ChatGPT để tìm ý tưởng, gợi ý cách triển khai đề tài, chỉnh sửa câu chữ cho mạch lạc hơn. AI cũng giúp em tóm tắt tài liệu, hỗ trợ viết kịch bản và kiểm tra lỗi chính tả.”
Theo Phương Trinh, AI đóng vai trò như một trợ lý học tập hiệu quả: “Nhờ AI, em tiết kiệm được nhiều thời gian trong quá trình học và có thể tập trung hơn vào việc sáng tạo nội dung.”
Cùng quan điểm, sinh viên Nguyễn Hồng Hiếu (lớp CTT21A, Trường Cao đẳng Truyền hình) cho biết: “AI giúp em phân tích và lựa chọn những chủ đề mà độc giả quan tâm, từ đó lên ý tưởng bài viết phù hợp. Tuy nhiên, em mong muốn nhà trường sẽ giảng dạy thêm về cách sử dụng câu lệnh AI để khai thác công cụ hiệu quả hơn.”
Sinh viên thực hành ứng dụng các công cụ AI dưới sự hướng dẫn của giảng viên.
Dù AI mang lại nhiều lợi ích, nhưng đội ngũ đào tạo báo chí đều thống nhất rằng công nghệ không thể thay thế con người. AI có thể hỗ trợ về tốc độ và kỹ thuật, nhưng tư duy độc lập, trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp vẫn là những yếu tố cốt lõi quyết định giá trị của người làm báo.
Sự kết hợp giữa công nghệ và con người đang mở ra một hướng đi mới cho đào tạo báo chí. Khi AI trở thành “cánh tay nối dài” của tư duy sáng tạo, sinh viên không chỉ học nhanh hơn mà còn có điều kiện phát triển toàn diện hơn. Một thế hệ nhà báo số đang dần hình thành – những người vừa làm chủ công nghệ, vừa giữ vững bản lĩnh và trách nhiệm nghề nghiệp, sẵn sàng thích ứng với mọi biến động của môi trường truyền thông hiện đại.
(Nhóm thực hiện: Nguyễn Văn Hùng, Lê Thị Ngọc Thanh Hoa, Nguyễn Văn Phú, Phan Thị Lệ Thu, Huỳnh Phương Ngọc, Đỗ Hồng Nhung)
